Retour aux histoires
Yon Revolisyon ki Chanje Mond Lan
Revolisyon Ayisyen an se youn nan pi enpòtan evènman nan istwa imen an. Li te demontre pou premye fwa ke yon popilasyon esklav te kapab libere tèt li ak kreye yon nasyon endepandan.
Kronoloji Revolisyon an
1791
Seremony Bwa Kayiman
14 out 1791, Dutty Boukman ak Cécile Fatiman òganize yon seremoni Vodou istorik nan Bwa Kayiman. Esclav yo te fè sèman pou yo goumen jouk lanmò pou libète yo. Sa te kòmanse revolisyon an.
1793
Abolisyon Premye Fwa
An 1793, komisyonè Franse Sonthonax aboli esklavaj nan nò peyi a pou eseye kontwole revolisyon an. Sa te premye abolisyon esklavaj nan koloni an.
1797 — 1801
Toussaint Louverture Pran Pouvwa
Nan lane 1797, Toussaint Louverture vin lidè prensipal revolisyon an. Li òganize yon lame efikas epi pran kontwòl tout koloni an nan lane 1801.
1802
Ekspedisyon Napoleon
An 1802, Napoleon voye 40 000 sòlda Franse pou re-etabli esklavaj. Toussaint te pran nan pyèj epi depòte nan Lafrans kote li mouri.
1803
Batay Vètyè
18 novanm 1803, Jean-Jacques Dessalines ak lidè revolisyonè yo bat lame Franse a nan Batay Vètyè. Sa se viktwa final la ki te mennen nan endepandans.
1804
Pwoklamasyon Endepandans
1 janvye 1804, Jean-Jacques Dessalines pwoklame endepandans Ayiti nan Gonaïves. Li kreye premye repiblik nwa libè nan mond lan.
Lidè Revolisyonè Yo
Toussaint Louverture
Ancien esklav ki te vin jeneral. Li te òganize lame revolisyonè a ak ekri premye konstitisyon Ayiti a. Li te dirije jiska depòtasyon li an 1802.
"Anvan libète mwen pase, mwen pral koule dlo nan zye m."
Jean-Jacques Dessalines
Ancien esklav ki te vin jeneral. Li te dirije viktwa nan Batay Vètyè epi pwoklame endepandans. Li te premye anperè Ayiti.
"Koupe tèt yo, boule kay yo !"
Henri Christophe
Jeneral revolisyonè ki te vin wa Ayiti apre endepandans. Li te konstwi Citadèl Laferyè ak Palè Sans Souci.
"Nou gen dwa mouri pou libète nou, men nou pa gen dwa viv kòm esklav."
Dokiman Istorik
Eksplore dokiman orijinal ak atizay ki dokimante revolisyon an.
Akt Endepandans
Dokiman orijinal ki pwoklame endepandans Ayiti
Pòtrè Toussaint
Pòtrè Toussaint Louverture nan epòk la
Pwoklamasyon
Dokiman pwoklamasyon endepandans
Konsekans Revolisyon an
1. Abolisyon Esklavaj Global
Revolisyon Ayisyen an akselere mouvman abolisyonal nan tout mond lan. Lafrans te aboli esklavaj nan tout anpi li an 1848.
2. Enpak sou Lòt Revolisyon
Revolisyon an enspire lòt mouvman libète nan Amerik Latin ak nan peyi tankou Kiba ak Venezwela.
3. Represay Entènasyonal
Peyi oksidantal yo te izole Ayiti epi fòse li peye yon gwo ranseyman an Frans (1825-1947).
Sitasyon Enpòtan
"Nou te gen dwa nou pa t gen okenn dwa. Nou te pran dwa nou nan fòs."
— Jean-Jacques Dessalines
"Mwen travay pou libète ras mwen. Se sèl rekonpans mwen bezwen."
— Toussaint Louverture
"Revolisyon Ayisyen an se pi gwo evènman nan istwa modèn."
— Istoryen C.L.R. James
Eritaj Revolisyon Ayisyen
Revolisyon Ayisyen an te enspire lòt mouvman libète atravè lemond. Li te demontre ke esklavaj pa t yon kondisyon natirèl e ke pèp oprime kapab libere tèt yo. Jodi a, Ayiti se yon senbòl libète ak rezistans pou tout pèp nwa atravè lemond.
